انواع جراحی چشم امروزه شامل روش‌های مختلفی مانند لیزیک، جراحی‌های لیزری اصلاح بینایی و لنز هوشمند هستند که می‌توانند به کاهش وابستگی به عینک و لنز تماسی کمک کنند.
امروزه روش‌های مختلفی برای اصلاح مشکلات بینایی و کاهش وابستگی به عینک و لنز تماسی وجود دارد. لیزیک (LASIK)، روش‌های لیزری اصلاح بینایی و لنز هوشمند (Smart Lens / Intelligent Lens) از شناخته‌شده‌ترین گزینه‌ها هستند.
اما یک روش برای همه افراد مناسب نیست. سن، ثابت بودن شماره چشم، ضخامت و ساختار قرنیه، وجود پیرچشمی، آب مروارید و سلامت عمومی چشم در انتخاب روش مناسب نقش دارند.
در این مقاله با انواع روش‌های جراحی و اصلاح بینایی آشنا می‌شویم و بررسی می‌کنیم هر روش معمولاً برای چه گروه سنی مناسب‌تر است.
جراحی لیزری چشم چیست؟
جراحی لیزری چشم اصطلاحی کلی برای روش‌هایی است که با استفاده از لیزر، شکل قرنیه را تغییر می‌دهند تا نور به شکل دقیق‌تری روی شبکیه متمرکز شود.
این روش‌ها می‌توانند برای اصلاح برخی عیوب انکساری مانند موارد زیر مورد استفاده قرار گیرند:
- نزدیک‌بینی
- دوربینی
- آستیگماتیسم
در روش‌های لیزری، برخلاف جراحی لنز، عدسی طبیعی چشم معمولاً برداشته نمی‌شود و اصلاح بینایی عمدتاً با تغییر شکل قرنیه انجام می‌شود.
لیزیک چشم (LASIK) چیست؟
LASIK یا لیزیک یکی از شناخته‌شده‌ترین روش‌های اصلاح عیوب انکساری چشم با لیزر است.
در این روش، یک لایه بسیار نازک در سطح قرنیه ایجاد می‌شود و سپس با استفاده از لیزر اگزایمر، شکل بافت قرنیه تغییر می‌کند. در پایان، لایه ایجادشده دوباره در محل خود قرار می‌گیرد.
لیزیک در بیماران مناسب می‌تواند برای اصلاح نزدیک‌بینی، دوربینی و آستیگماتیسم استفاده شود.
بهترین سن برای لیزیک چه سنی است؟
لیزیک معمولاً برای افراد بزرگسال انجام می‌شود و یکی از مهم‌ترین شرایط آن، ثابت بودن شماره چشم است.
به طور کلی، بازه حدود ۲۱ تا ۴۰ سالگی می‌تواند یکی از دوره‌های مناسب برای بررسی امکان انجام لیزیک باشد؛ البته این به معنی مناسب بودن تمام افراد این گروه سنی برای عمل نیست.
پزشک قبل از تصمیم‌گیری مواردی مانند ضخامت قرنیه، توپوگرافی قرنیه، میزان عیب انکساری و ثبات شماره چشم را بررسی می‌کند.
لیزر چشم در سنین ۲۰ تا ۴۰ سالگی
در افراد جوانی که شماره چشم آنها ثابت شده و قرنیه سالم و مناسبی دارند، روش‌های لیزری اصلاح بینایی می‌توانند از گزینه‌های قابل بررسی باشند.
در معاینه قبل از عمل معمولاً عواملی مانند موارد زیر ارزیابی می‌شوند:
ضخامت و شکل قرنیه: قرنیه باید برای روش انتخاب‌شده شرایط مناسبی داشته باشد.
ثبات شماره چشم: تغییر مداوم شماره چشم می‌تواند بر نتیجه درمان تأثیر بگذارد.
سلامت چشم: بیماری‌های قرنیه و برخی مشکلات دیگر چشم ممکن است باعث شوند فرد گزینه مناسبی برای لیزر نباشد.
بنابراین تنها با دانستن سن بیمار نمی‌توان مشخص کرد که لیزیک یا سایر روش‌های لیزری برای او مناسب هستند یا خیر.
بعد از ۴۰ سالگی چه اتفاقی برای چشم می‌افتد؟
از حدود ۴۰ سالگی به بعد، بسیاری از افراد به تدریج با پیرچشمی (Presbyopia) مواجه می‌شوند.
در این حالت توانایی چشم برای فوکوس کردن روی اجسام نزدیک کاهش پیدا می‌کند.
علائم معمول پیرچشمی عبارت‌اند از:
- سخت‌تر شدن خواندن نوشته‌های کوچک
- دورتر نگه داشتن تلفن همراه یا کتاب
- نیاز بیشتر به نور هنگام مطالعه
- نیاز به عینک مطالعه
وجود پیرچشمی باعث می‌شود انتخاب روش اصلاح بینایی بعد از ۴۰ سالگی پیچیده‌تر شود.
لیزیک معمولی می‌تواند برخی مشکلات دید دور را اصلاح کند، اما نمی‌تواند روند طبیعی پیر شدن عدسی چشم را متوقف کند.
لنز هوشمند یا Intelligent Lens چیست؟
اصطلاحات لنز هوشمند، Smart Lens و Intelligent Lens معمولاً برای معرفی برخی لنزهای داخل چشمی پیشرفته استفاده می‌شوند.
این روش با لیزیک تفاوت اساسی دارد.
در جراحی لنز، عدسی طبیعی چشم برداشته شده و یک لنز داخل چشمی یا IOL جایگزین آن می‌شود.
انواع مختلفی از لنزهای داخل چشمی وجود دارند، از جمله:
- لنز Monofocal
- لنز Multifocal
- لنز Trifocal
- لنز EDOF یا Extended Depth of Focus
انتخاب نوع لنز به وضعیت چشم، نیازهای بینایی، سبک زندگی و نظر چشم‌پزشک بستگی دارد.
لنز هوشمند برای چه سنی مناسب است؟
برای جراحی لنز هوشمند نمی‌توان یک سن ثابت برای همه افراد تعیین کرد.
در افراد جوانی که عدسی طبیعی چشم هنوز سالم، شفاف و انعطاف‌پذیر است، معمولاً حفظ عدسی طبیعی اهمیت زیادی دارد و برداشتن آن صرفاً بر اساس سن تصمیم‌گیری نمی‌شود.
با افزایش سن و ایجاد پیرچشمی، تغییرات عدسی یا آب مروارید، روش‌های مبتنی بر لنز می‌توانند اهمیت بیشتری پیدا کنند.
در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ زندگی، انتخاب میان روش‌های قرنیه‌ای و لنزی کاملاً به وضعیت فرد بستگی دارد.
در سنین بالاتر، به‌خصوص زمانی که آب مروارید یا تغییرات قابل توجه عدسی وجود داشته باشد، استفاده از لنز داخل چشمی می‌تواند یکی از گزینه‌های مهم درمانی باشد.
تفاوت لیزیک و لنز هوشمند چیست؟
مهم‌ترین تفاوت این دو روش، محل انجام اصلاح بینایی است.
در لیزیک و سایر روش‌های لیزری قرنیه، شکل قرنیه تغییر می‌کند و عدسی طبیعی داخل چشم باقی می‌ماند.
اما در جراحی لنز هوشمند، عدسی طبیعی چشم برداشته شده و با یک لنز مصنوعی داخل چشمی جایگزین می‌شود.
این تفاوت با افزایش سن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
یک فرد جوان ممکن است عدسی طبیعی کاملاً سالم و انعطاف‌پذیری داشته باشد و مشکل اصلی او عیب انکساری باشد. در مقابل، در فرد مسن‌تر ممکن است خود عدسی طبیعی به دلیل پیرچشمی یا آب مروارید بخشی از مشکل بینایی باشد.
انواع جراحی چشم برای هر سن؛ کدام روش مناسب‌تر است؟
به صورت کلی می‌توان سنین مختلف را این‌گونه بررسی کرد:
زیر ۱۸ سال: لیزیک معمولاً انجام نمی‌شود، زیرا چشم و شماره آن ممکن است همچنان در حال تغییر باشند.
۱۸ تا ۲۱ سال: در برخی افراد امکان بررسی روش‌های لیزری وجود دارد، اما ثابت بودن شماره چشم اهمیت بسیار زیادی دارد و ممکن است پزشک توصیه کند بیمار بیشتر صبر کند.
۲۱ تا ۴۰ سال: در صورت ثابت بودن شماره چشم و مناسب بودن قرنیه، لیزیک یا سایر روش‌های لیزری می‌توانند از گزینه‌های قابل بررسی باشند.
۴۰ تا ۵۰ سال: علاوه بر عیب انکساری، باید پیرچشمی نیز بررسی شود. انتخاب روش به وضعیت قرنیه، عدسی طبیعی و نیازهای بینایی بیمار بستگی دارد.
۵۰ تا ۶۰ سال: با افزایش تغییرات مربوط به عدسی و پیرچشمی، روش‌های مبتنی بر لنز در برخی بیماران اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
بالاتر از ۶۰ سال: وضعیت آب مروارید اهمیت ویژه‌ای دارد. در بیمارانی که نیاز به جراحی آب مروارید دارند، عدسی طبیعی برداشته و لنز داخل چشمی مناسب جایگزین می‌شود.
این تقسیم‌بندی یک راهنمای عمومی است و قانون پزشکی ثابت محسوب نمی‌شود.
آیا همه افراد می‌توانند لیزیک انجام دهند؟
خیر. حتی اگر فرد از نظر سنی در محدوده مناسب قرار داشته باشد، ممکن است شرایط چشم او برای لیزیک مناسب نباشد.
قبل از عمل باید معاینه کامل چشم انجام شود و مواردی مانند ضخامت و شکل قرنیه، شماره چشم، سلامت شبکیه، وضعیت عدسی و سایر بیماری‌های چشمی بررسی شوند.
به همین دلیل نمی‌توان صرفاً با دانستن سن و شماره عینک مشخص کرد که فرد کاندید مناسبی برای لیزیک است.
آیا همه افراد می‌توانند لنز هوشمند بگذارند؟
خیر. انتخاب لنز داخل چشمی نیز باید پس از معاینه دقیق انجام شود.
پزشک وضعیت قرنیه، شبکیه، عصب بینایی، عدسی طبیعی، اندازه‌گیری‌های چشم و انتظارات بیمار از دید بعد از عمل را بررسی می‌کند.
همچنین باید توجه داشت که هیچ روش جراحی نمی‌تواند برای تمام بیماران عدم نیاز کامل و دائمی به عینک را تضمین کند.
چگونه بهترین روش جراحی چشم انتخاب می‌شود؟
برای انتخاب روش مناسب باید مجموعه‌ای از عوامل کنار یکدیگر بررسی شوند:
سن + شماره چشم + ساختار قرنیه + وضعیت عدسی طبیعی + سلامت چشم + سبک زندگی + انتظارات بیمار
برای مثال، ممکن است دو بیمار ۴۵ ساله به دلیل تفاوت در وضعیت عدسی و قرنیه، کاندید دو روش کاملاً متفاوت باشند.
بنابراین پاسخ سؤال «لیزیک بهتر است یا لنز هوشمند؟» برای همه افراد یکسان نیست.
جراحی چشم در استانبول
استانبول یکی از مقاصد شناخته‌شده گردشگری سلامت است و بیماران بین‌المللی برای انجام درمان‌های مختلف چشم به ترکیه سفر می‌کنند.
در Chic Clinic Istanbul انتخاب روش مناسب باید پس از معاینه و ارزیابی تخصصی چشم انجام شود. هدف این است که به جای انتخاب لیزیک، لیزر یا لنز هوشمند صرفاً بر اساس سن یا تبلیغات، روش مناسب بر اساس ساختار چشم و نیازهای واقعی هر بیمار مشخص شود.
نتیجه‌گیری
در میان انواع جراحی چشم، لیزیک، روش‌های لیزری اصلاح بینایی و لنز هوشمند هر کدام کاربرد متفاوتی دارند.
در بسیاری از افراد جوان با شماره چشم ثابت و قرنیه مناسب، روش‌های لیزری مانند لیزیک می‌توانند گزینه‌ای قابل بررسی باشند. با افزایش سن و ایجاد پیرچشمی یا تغییرات عدسی، روش‌های مبتنی بر لنز ممکن است اهمیت بیشتری پیدا کنند.
بنابراین چیزی به نام یک «بهترین جراحی چشم برای تمام افراد یک سن» وجود ندارد. انتخاب روش مناسب باید پس از معاینه کامل توسط چشم‌پزشک انجام شود.